ProperArt

bron: huis aan huis Reklamix Olst ingezonden brief van G.J. van den Berg

Ets Rembrandt

Was Rembrandt in Olst ? In Huis aan Huis-Reklamix van 2 weken geleden stond een artikel over een ophanden zijnde expositie van schilderijen of tekeningen waarop herkenbare plekken in de gemeente Olst-Wijhe te zien zijn. Er werd in gevraagd of mensen daar kunstwerken voor beschikbaar wilden stellen. Naar aanleiding daarvan reageerde G.J. van den Berg uit Diepenveen met onderstaande ingezonden brief, waaruit blijkt dat Rembrandt mogelijk tijdens een reis in Olst verbleef en hier werkte aan één van zijn bekendere etsen. Deze brief willen wij u niet onthouden.

Naar aanleiding van het artikel in Huis aan Huis – Reklamix waarin er gezocht wordt naar schilderijen, tekeningen etc waarop iets uit de gemeente Olst-Wijhe afgebeeld is wil ik u als streekgenoot attenderen op een heel bijzonder onderzoek dat momenteel gaande is in opdracht van een samenwerkingsverband, waarbij ik als wetenschappelijk medewerker van de Universiteit van Amsterdam zijdelings betrokken ben. Er is een aantal etsen van Rembrandt uit de jaren 40 van de 17e eeuw, met daarop landschappen die niet helemaal duidelijk gesitueerd kunnen worden. Afgaande op de datering en de voorstelling is er altijd vanuit gegaan dat ze gemaakt zijn naar aanleiding van tekeningen die Rembrandt maakte in de omgeving van Amsterdam. Bij pogingen om ze exact te lokaliseren stuitte men altijd op details die niet helemaal strookten met de locatie die het meest voor de hand liggend was. Men ging er vanuit dat Rembrandt in het landschap elementen toevoegde of wegliet om de voorstelling te versterken. Enige tijd geleden is er meer duidelijkheid gekomen over de reizen die Rembrandt maakte. Zo is duidelijk geworden dat Rembrandt in de jaren 40 van de 17e eeuw tenminste één keer met zijn concubine Hendrickje Sto els naar diens geboortedorp Bredevoort in de Achterhoek is gereisd. Omdat zo’n reis in die tijd een hele onderneming was moet het zeker zo zijn dat Rembrandt onderweg ook overnacht zal hebben. Omdat uit onderzoek duidelijk is geworden dat familie van Hendrickje Sto els destijds in de omgeving van DeventerOlst woonde en dit aan een bestaande route tussen Amsterdam en de Achterhoek lag, is men er na verder onderzoek vrij zeker van dat Rembrandt korte of langere tijd in de omgeving van Deventer-Olst vertoefd zal hebben. Toen men meer duidelijkheid had over de route van Rembrandts reis is men gaan onderzoeken of de genoemde etsen gemaakt zouden kunnen zijn aan de hand van tekeningen die Rembrandt tijdens deze reis of reizen maakte. Het werd al snel duidelijk dat het landschap in de omgeving van Bredevoort geen overeenkomsten bood, maar het Sallandse IJssellandschap zeker wel. Het onderzoek is nog in volle gang, maar van één der etsen, genaamd “de drie bomen” heeft men duidelijke aanwijzingen dat die gemaakt zou kunnen zijn in de uiterwaarden bij Olst. Onderzoek naar landschapsstructuren in de 17e eeuw en details over wat er destijds aan de horizon zichtbaar was maken dit heel aannemelijk. Het is nog te vroeg voor feiten, maar het zou dus kunnen inhouden dat Rembrandt enige tijd in Olst doorgebracht heeft. Ik vrees dat genoemde ets niet beschikbaar zal zijn voor de expositie die er in Olst-Wijhe zal komen, maar ik kan me voorstellen dat Olsternaren en andere streekgenoten graag willen weten of Rembrandt daadwerkelijk in Olst heeft vertoefd en gewerkt. Ik zal U daarom op de hoogte blijven houden als er in het onderzoek nieuwe ontwikkelingen zijn.

G.J. van den Berg, Diepenveen. 

Reactie Joke Proper:

Wat een geweldig leuke brief, veel succes met het onderzoek. 

Toen ik weer eens van Olst naar Deventer over de dijk reed zat ik natuurlijk direct te kijken of ik iets van het landschap terugkende.. en ja hoor, vlakbij deventer... in de uiterwaarden staan drie oude bomen bij elkaar. De ets  Van Rembrandt is natuurlijk in spiegelbeeld afgedrukt dus daar moet je wel even rekening mee houden.... het zou dan nog steeds goed kunnen.  Alleen is het dan in Diepenveen..Ik wacht met spanning het boeiende onderzoek af.

Joke